(2) این در صورتی است که جرم علنی شود در واقع حدودوتعزیرات برای کسانی است که قانون ،گناه آنها را محرز کرده باشد و مجازات برای جرم ثابت شده است نه جرم فی نفسه جرم فی نفسه ممکن است با توبه پاک شود ولی جرمی که علنی می شود ربطی به این ندارد که آیا خدا توبه شخص را فی نفسه پذیرفته یا خیربلکه از آن جهت که بر ملا شدن گناه باعث اشاعه فحشا در جامعه می شود شخص باید مجازات گرددتا جلوی آن گرفته شود بنابراین این مجازات بیشتر آنکه دارای جنبه شخصی باشد دارای جنبه اجتماعی است بنابراین اسلام در عین حال سعی کرده راهها وشروط سختی را برای احراز جرم وگناه به خصوص جرایمی که مجازات اعدام برای آنها مقرر است قرار دهد از آنجا که گفتیم نگاه عمده شریعت در مجازات به جهت باز دارندگی است این مبحث طبعا درجرائمی است که برای قانون محرز شده باشد ودر این صورت اگرمجرم مجازات نشود دیگران نیز بر ارتکاب به آن جرم راغب ومایل می گردند بنابراین جرم که عبارت است از گناه کشف شده ،یک ماهیت اجتماعی دارد(یعنی از آن جهت که فعل احراز شده شخص در تمام جامعه تاثیر گذار است بنابراین مجازات باعث می شود که اولا آن فعل به طور عملی در جامعه به عنوان جرم معرفی گردد ثانیا انگیزه افراد را در ارتکاب به آن پایین آورد) لکن اصل گناه تا زمانی که محرز نگشته یک ماهیت نفسانی دارد که فقط مربوط به ارتباط انسان وخداست که باز گو کردن آن نزد دیگران گناه بوده واقرار به آن نیزنزد قانون لازم نیست

نکته دیگر ی که از این بحث حاصل می شود این است که مجازاتهای اسلام (تعزیرات،حدود وکفارات) بیشتر برای تخویف وانذار است تا اجرا وعملی شدن ؛یعنی به همان اندازه که اسلام این حدود را وضع کرده واز آن سخن به میان آورده شرایط اثبات جرم را سنگین واصل را بر عدم تجسس وتقریر بر جرم قرار داده است واین حاکی از آنست که شریعت راضی ومایل به کشف این جرائم واجرای حدود نیست شارع اصل را بر ستر گناه وبخشش آن از راه توبه قرار داده نه مجازات قانونی ، روی این اساس است که انسان نباید از اجرای حدود لذت برد و از آن استقبال کند چون چنین انسانی هر قدر هم که گناهکار باشد تا زنده است هنوز نزد او وخدا راه طی نشده وجود دارد در مجازات اعدام شرایط اثبات جرم سخت تر است وتا حد امکان سعی اسلام در این است که مجرم به این حد از مجازات نرسد واصل را بر فرار از این مرحله قرار داده ولی متاسفانه امروز در جامعه ما اصل بر اقبال به این مجازات است و خیلی ها به دنبال آن هستند که روزنه ای برای روانه کردن مجرم به پای چوبه دار پیدا کنند کثرت اعدام نشانه اقتدار ومایه افتخار محسوب نمی شود همان گونه که حذف مطلق مجازات اعدام نیز افتخار نیست واسلام خود در مواردی این حکم را قرار داده وقابل تغییر نیست لکن مسئله " فادرءو الحدود بالشبهات" اگر بخواهد واقعا عملی شود معتقدیم که تعداد اعدامها می تواند به یک سوم کاهش یابد ولی متاسفانه در جامعه ما یک حرکت رو به جلو یی وجود دارد در واقع اصالت بر وجود است واصل در هر جرمی این است که شخص باید اعدام شود مگر آنکه دلیل محکمی بر عدم اجرای این اصل باشد !!! خود من هر بار که اخبار اعدام را می شنوم واقعا می بینم که واقعا بسیاری از موارد جای ایراد شبهه وشک نسبت به وقوع جرم یا وقوع علت تامه برای ثبوت مجازات اعدام است اگر مسئله ای مثل حد زنا با قاعده درء حدود بالشبهه بر چیده می شود به نحو اولی در مسئله اعدام صرف کوچکترین شبهه وشک حکم اعدام را از میان بر می دارد ولی قاضی به صرف اصالت الوجود المقتضی وعدم المانع حکم اعدام صادر می کند با اصل وقاعده عملی نمی توان حکم اعدام صادر کرد علم قاضی هم اگر حجت باشد باید به حد صد در صد رسیده باشد اگر یک در صد شک باشد باز حکم اعدام را از میان بر می داردعلاوه بر اینکه حتی علم وقطع شخصی قاضی نیز نمی تواند مجوز صدور حکم اعدام شود که این بحث را در مقاله مفهوم عدالت فقهی کاملا تشریح نموده ام . کثرت اعدام نشانه ضعف سیستم است نه قدرت وتوانایی او ؛ زمانی که سیستم توانایی کار زیر بنایی وایجاد روح اخلاق وتربیت انسانی در جامعه را ندارد لا جرم از راه ایجاد رعب سعی در کم کردن آمار جرم پیدا می کند مترصد نشستن برای کشف مجرم هنر وقدرت محسوب نمی شود بلکه هنر وافتخار زمانی است که آنچنان در تربیت وایجاد فضای اخلاق در جامعه بکوشیم که هیچ آدمکش و سارق مسلح و جنایکاری رشد ونمو پیدا نکند .حکومت باید به جای آنکه دائم مترصد مجرم بنشیند با ریشه های گرایش به جرم مانند فقر و بیکاری و جهل و تبعیض  مبارزه نماید ودر هر جرمی که در جامعه واقع می شود درصد کوتاهی خود را نیز در نظر گرفته و بسنجد. اعدام کردن هنر نیست بلکه هنر این است که فرد مجرم را تبدیل به  انسانی پاک و قدیس کنیم.در جامعه ای که انسان بها و ارزش  نداشته باشد خواه و ناخواه باید شاهد بالا رفتن امار جرم و بزهکاری باشیم پس بر حکومت است که رفتار خود را نسبت به مردم تغییر دهد.وقتی که خداوند حتی  برای  بندگان  جاهل و فاسد خود ، اعتبار و اصالت قائل است که بر آنها پیامبر نازل می کند و نه بلا؛ دیگران در لزوم اعمال این مهم ، جای خود دارند . 

نتیجه:

بحث اصلی ما دراین است که آیا در جامعه  مسلمان ،حاکمیت غیر فقیه مشروعیت دارد یا خیر؟

در زمان غیبت نیز چنین شرایطی فقط در عصر حکومت پهلوی  به وجود آمد  . مبارزه این رژیم بااسلام ومحو آثار آن تا حدی بود که حتی سعی شد تاریخ هجری اسلامی را به تاریخ پادشاهی ایران تغییر داده شود  همچنین تصویب لوایح متضاد با عزت  ملی و اسلامی ، رسوخ فرهنگ بی بند وباری ، دست نشاندگی بیش از حد،مبارزه با روحانیت و حوزه ومظاهر دینی  ورشد و قدرت یافتن فرقه های ضاله ای مثل بهاییت و... منجر به ورود  روحانیت به عرصه مبارزه گردید   که حمایت مردمی در چنین زمانی نیز مضاف بر علت وتکمیل کننده شرایط تشکیل حکومت اسلامی گردید . در چنین شرایطی نهضت به عنوان یک امر واجب ابتدائا به هدف دفاع از دین  صورت می گیرد نه تشکیل حکومت، مگر آنکه این نهضت منجر به سقوط حاکمیت شده ودر ثانی حمایت مردمی نیز برای تشکیل حکومت دینی به رقم قابل قبولی برسد زیرا حتی در صورتی که حکومت ساقط شود ولی مردم از حکومت اسلامی دفاع نکنند و خواهان تشکیل آن نباشند وافراد کافی واسلام شناسان متعهد وعادل به حد قابل قبول برای اداره حکومت اسلامی نرسند وظیفه ای بر عهده امام معصوم یا فقهاء  برای تشکیل چنین حکومتی نیست .

 بر حاکم اسلامی نیز  لازم است که احکام  شریعت  را بدون ملاحظه و مصلحت گرایی و تبعیض وتقیه، موبه مواجرا نماید . همچنین باید  بر حاکمیت ، ناظران اسلام شناسی  گمارده شود تا  نگذارند حاکم از مسیر  شریعت  تخطی کرده  یا از دایره عدالت  خارج شود  واین نظارت نیز  باید عملی باشد نه تشریفاتی وصوری.

البته باید گفت  در صورتی که اکثریت مردم ،خواهان تغییر اصل حکومت -ولو دین مدار و عدل پرور-  باشند در اینجا حکومت از رسمیت ساقط  خواهد بود  زیرا رای اکثریت بر همه چیز فائق است و اگر گناه و پیامدی نیز در کار باشد متوجه مردم است و نه حاکم[وما انت علیهم بوکیل].

شاید سخن  مورد نظر و مشترک  در این نمونه احادیث این باشد که  اسلام  یا باید ناب وکامل اجرا وعمل شود یا اینکه اصلا نباید بر مرکب ادعا سوار شد زیرا  اسلام ناقص چندان فرقی با عدم وجود شریعت  در جامعه و سپردن مردم به عقل خویش ندارد ⁽⁹⁾ علاوه بر اینکه ادعا مداری، موجب ضربه به شریعت  ومذهب خواهد بود  زیرا  زمانی که مردم اسلام ناقص و سراپا اشکال  حاکمان را اسلام کامل می پندارند  گمان می کنند که شریعت  منزل دچار اشکال است نه شریعت  موجود ، از این رو نه  تنها از نظام موجود  بلکه از دین روی گردان می شوند در حالی که  مردم در حکومت غیر فقیه  خطا ها واشکالات  را از چشم اسلام نمی پندارند بلکه از عملکرد مسئولان می دانند .زمانی که روحانیت بر مسند قدرت نشیند  مخصوصا با ادعای اسلام ناب !در اینجاست که کوچک ترین خطا بزرگ ترین ضربه به اسلام و هتک آبروی آن خواهد بود آنگونه که در سیره حکومتی   امیر مومنان نیز می بینیم  به محض آنکه  حاکم و فرمانداری مرتکب خطا و خلافی می گشت  قبل از آنکه دود آن به چشم اسلام رود  بلافاصله از مسئولیت خلع می شد .

البته بعضی برای رد این روایات ،تشکیل  جمهوری اسلامی ایران را دلیل قرار می دهند اما آنچه اظهر است این است که  این روایات ،ناظر به شکست اسلامیت قیام هستند و نه  اصل قیام. بنابراین ممکن است قیام به نتیجه برسد اما وعده تحقق و اجرای دین وعدالت با شکست مواجه شود. علاوه بر این، چنین شکستی را می توان مقدری  برای اثبات این مطلب  دانست که هیچ کس جز معصوم نمی تواند برای جامعه کشتی هدایت وسعادت باشد.

 در نظریه ولایت فقیه  آرای متفاوتی بین فقهاء  در اصل لزوم یا حدود اختیارات وجود دارد . نقل است که نظریه ولایت فقیه اولین بار توسط ملا احمد نراقی ارائه شد که ایشان قائل به ولایت فقیه در امور عامه بود، پس از ایشان شیخ مرتضی انصاری نظریه ولایت عامه را رد کرد و حکم داد که بنا بر احتیاط واجب فقها در امور حسبیه -که امور محدودی هستند-  ولایت دارند. پس از ایشان صاحب کفایه آخوند ملا محمد کاظم خراسانی  به کل،  مسئله ولایت فقیه را رد کرد⁽¹⁰⁾ پس از مرحوم آخوند علما چند دسته شدند، یک سری معتقد به ولایت در امور حسبیه و دیگری ولایت عامه بودند تا اینکه آیت الله خمینی ظهور کرد، ایشان نظریه ای اختصاصی  ابزار نمود و نه تنها ولایت فقیه را یک اصل لازم  قلمداد نمود بلکه  بالاترین شدت از ولایت  یعنی ولایت مطلقه را برای فقیه  قائل شد .البته بر خلاف نظریات دیگر ،نظریه ولایت مطلقه آیت الله خمینی ناظر به بعد حکومت داری فقیه است نه خارج از آن.  ولی باز باید دید که  اصلا  منظور از ولایت مطلقه  ایشان  چیست ؟ که  خواهیم گفت در یک  وجه  صحیح و معقول و  در صورت دیگر ناصحیح و بلکه به  عقیده فقهایی مانند آیت الله منتظری مصداق شرک خواهد بود.

نکته: نظریه اصح از میان سه قول  اول (غیر از نظریه آیت الله خمینی) نظریه  صاحب کفایه است. زیرا در جایی که جامعه حاکم دارد ولایت شرعی نیز بر عهده اوست و دخالت فقیه در واقع ایجاد دو دستگی و دو حکومتی خواهد بود آنگونه که سیره معصومین نسبت به حکومتهای وقت نیز همین را تایید می کند علاوه بر این،باید پرسید که ولایت حسبیه  ناظر به ولایت  کدام فقیه است؟ قطعا همه نمی توانند روی یک فقیه انگشت بگذارند و ولایت داشتن فقهای متعدد نیز مستلزم هرج و مرج است .

فرق دموکراسی دینی وغیر دینی:

دموکراسی و مردم سالاری دینی وجوه شباهت وافتراقی با نوع غیر دینی دارد . شباهت این است که در هر دو حکومت ، حاکمان و مسئولان  با رای مردم انتخاب می شوند و مردم در هر دو نوع سیستم ، صاحبان واقعی جامعه محسوب شده واز حقوق اجتماعی مدنی از جمله آزادی بیان و حق تعیین سرنوشت و تغییر نوع حکومت بر خوردارند. وجه افتراق این است که در دموکراسی غیر دینی، قوانین را عقلای قوم طرح وتصویب می کنند ولی در جامعه اسلامی قانون را شرع نوشته وحکومت فقط ملزم به اجرای آن است .در حکومت غیر دینی، مخالفت اکثریت مردم، قانون را از رسمیت واعتبار ساقط می کند ولی در حکومت دینی حتی مخالفت صد در صد مردم با قانون دین ،آن را از مشروعیت ورسمیت  ساقط نمی سازد هر چند که   در موارد عمده، فاصله زیادی در شکل  قوانین  حکومتی و مدنی بین  این دو نوع سیستم  وجود ندارد .

باز بین حکومت دینی معصوم با غیر معصوم نیز تفاوتهای عمده ایست از جمله اینکه رسمیت ومشروعیت حکومت  معصوم در گرو رای اکثریت نیست  هر چند که  معصوم عملا تا زمانی که اکثریت را موافق نبیند  پا در رکاب حکومت ومسئولیت نمی گذارد .

1- ولایت شرعی: یعنی حق زعامت وسرپرستی  که از سوی شارع به اشخاص حقیقی یا حقوقی داده شده است (مثل ولایت پدر بر فرزند صغیر وولایت شوهر بر زن ودر وجه بالا ولایت حاکم جامعه در امور حسبیه  )

2-ولایت تشریعی: فقط خاص خدا و معصوم است از آن رو که  فعل وقول معصوم تابع چیزی نیست بلکه خود مصدر وحجت وشریعت ساز است [ ما آتاکم الرسول فخذوه وما نهاکم عنه فانتهوا] .اما اجتهاد فقیه شریعت ساز نیست بلکه کاشف اقرب از رای شریعت است.

3-ولایت تکوینی : مترادف با وصول شخص به مقامی از اطاعت وعصمت و عرفان وعقل  است که به صورت قهری بر امور عالم سیطره علمی و وولایت و تصرف عملی پیدا می کند هر چند که در ظاهر، حکومت وامارت وخلافت به دست او نباشد. هر چه  مقام تقوی و عقل وعرفان وتوحید بالاتر رود ولایت عمیق تر وگسترده تر می شود که البته معصومین  بالاترین نوع این ولایت را دارایند که شامل ولایت بر نفوس نیز می شود.پس  ولایت مطلقه تکوینی فقط خاص معصوم است .

این ولایت،درجات دارد و تنها تاثیر آن در مسئله حکومت داری آن است که هر چه موحدیت  وعدالت وتقوای شخص بالاتر باشد  از محبوبیت واطاعت پذیری  بیشتری در جامعه بر خوردار است که همیشه در مورد  مرجعیت دینی امری مشهود و آشکار بوده و دوستی و ولایت قلبی نیز از لوازم وتالی تلوهای  این نوع ولایت است  .اگر در مورد ولایت فقیه نیز شرط عدالت را لازم می دانیم به دلیل لزوم محبوبیت او نزد جامعه است  که البته حد و حدود لازم عدالت برای حاکم ، منوط به توقع و  نظر عرف است .

مسلم است که در مبحث ولایت فقیه ، ولایت تکوینی و تشریعی ، محلی از گفتارنداشته و بحث تنها مربوط به ولایت شرعی و ولایت مدیریتی و حکومتی است. حال باید ببینیم که ولایت مطلقه مورد نظر قانون اساسی مربوط به کدام  یک  از این دو نوع است.

نکته: کلمه "مطلق " به معنی هر چیزآزاد و رها وبدون قید است که لفط طلاق هم از همین باب  و به معنی تسریح وآزاد کردن است.لفظ "مطلق "به معنی عدم انحصار مفهوم به قید خاص است که لازمه آن شمولیت مفهوم نسبت به تمام قیود می باشد.  اینک ما در پی اثبات این نکته ایم  که مطلقه بودن ولایت فقیه  در هر یک از این معانی  چهارگانه با اشکال مواجه است. 

پندار غلط:

نکته: درست است که ما در ظاهر ، لفظ ولی را به افراد زیادی از پایین تا بالا اطلاق می کنیم  و هر چند که این نوع ولایتها در مفهوم  یکی اند اما باید به تفاوت رتبه و مقام توجه داشت  . در واقع این ولایتها اشتراک معنوی دارند ونه  مقامی؛ مثلا ما، هم به پدر و هم به حاکم شرع و هم به حاکم مملکت و هم به معصوم "ولی" می گوییم  یا اینکه هم به انسان  و هم به واجب الوجود کلمه موجود را اطلاق می کنیم . به آفتاب نور و  به روشنایی لامپ هم نور می گوییم  .ولی همان گونه که کسی بین نور چراغ و نور خورشید مقایسه و شباهت و اقتران  قائل نمی شود نباید بین ولایت معصوم و غیر معصوم شباهت سازی و مقایسه  انجام داد و اغراق نیست که حتی اشتراک بین این دو ولایت را اشتراک لفظی قلمداد کنیم .

نتیجه اینکه:  وظایف  حاکمیت اسلامی (فقیه یا غیر فقیه)همان وظایف نبی و معصوم  است ولی ولایت واختیارات آنها  به هیچ وجه با هم یکی  نیست.

سوال : حال که هیچ یک از انواع ولایت مطلقه در مورد ولی فقیه ثابت نشد سوال اینست که این نوع ولایت از عهده غیر فقیه هم بر می آید چرا شرط شده که حاکم حتما فقیه باشد ؟ جواب :از آنجا که جامعه "اسلامی است هر چند که فقیه "اعلم در فقاهت نباشد حد اقل اسلام شناس بودن او به سلامت ونظارت دینی در جامعه بهتر کمک می کند واگر غیر این باشد ترجیح بلا مرجح است.

(1)- مانند تزویج دختر بدون اذن ولی برای خود یا دیگری(اگر اذن پدر را لازم و واجب بدانیم).

(2)-ممکن است فعلی از لحاظ فقهی جایز قلمداد شود ولی از لحاظ عملی و در شرایط موجود موجب صدمه بر دین یا جان ومال انسانها شود در اینجا حاکم  ارتکاب به فعل مذکور را از لحاظ قانونی ممنوع می کند چون مجتهد اعلم در بعد علمی خودحکم می کند وحاکم در بعد حکومتی؛ وهر یک به وظیفه خود عمل می کنند و در واقع تضادی نیست واین فائق بودن حکم حکومتی از شئون ولایت فقیه نیست بلکه از شئون حاکم جامعه اسلامی است حتی اگر غیر فقیه باشد ومثال خوبی که آقای ازغدی در این مورد زده اند اینکه این مسئله مثل حکم پلیس راهنمایی ورانندگی است که در صورت اضطرار وگیر کردن ترافیک قانون چراغ راهنمایی را نادیده گرفته وخود به آنچه که تشخیص می دهد عمل می کند. مسلم است در شرایطی که چراغ سبز وقرمز دیگر مشکل را حل نمی کند رفع مشکل منوط به تشخیص کارشناس است وبدین جهت است که در آیین نامه رانندگی ذکر شده که نظر ودستور پلیس ارجحیت بر علامت وچراغ راهنمایی دارد ولی باز هم تاکید می کنیم که این مسئله شامل مصلحت بینی نمی شود بلکه فقط و فقط خاص موارد خطر و اضطرار است که عدم دخالت ، موجب آسیب جانی ومالی بر جامعه  یا ضربه اساسی بر دین شود. البته تغییر حکم مباح با تغییر حکم واجب یا حرام  خیلی  فرق می کند وباید در نوع دوم حداکثر احتیاط و مشورت به خرج داده شود .

2- در شرایطی که حاکم ، دین شناس وفقیه نباشد اگر بخواهد وارد در مقوله اجتهاد شود قطعا مرتکب اشتباه وتفسیر به رای خواهد شد مثلا همین خلفای سه گانه دراغلب مواردی که درحوزه اجتهاد وارد شده اندمرتکب اشتباه گردیده اند واین اشتباهات تا جایی بوده که به ناچار مجبور شده اند در بسیاری از موارد به امیر مونان پناه برده واز او مشورت بگیرند وعمر وعثمان خود اذعان می کردند که اگر علی نبود ما هلاک می شدیم

بعضی متفکرین جامعه ما که در تفهیم ولایت مطلقه به مشکل بر خورد کرده اند(شاید به خاطر همان اشکالاتی که بنده مطرح کردم) آمده اند به گونه ای دیگر وارد شده اند من در یکی از کتب دانشگاهی این مطلب را دیدم که نویسنده گفته بود که ولایت مطلقه به معنای مطلق بودن ولایت در امور شرعی  است ومثال هم زده بود به این مضمون که مثلا اگر رسول خدا در اجرای حد زنا باید صد تازیانه بزند ولی فقیه هم باید همین حکم صد تازیانه را اجرا کند نه کمتر یا بیشتروهمان اختیارات مطلق شرعی برای فقیه هم ثابت است ومطلقا همان وظایف بر عهده حکومت غیر معصوم است  

این توجیه خیلی سبک وموهون است چون با این حساب همه سرو صدا در مورد ولایت مطلقه برای یک امر بدیهی است  مسلم است که حاکم جامعه اعم از اینکه فقیه یا غیر فقیه باشد موظف به اجرای قوانین شرع از جمله  برپایی قضاوت واجرای حدود است بنابر این با این تعریف دیگر مطلقه بودن معنا ندارد چون این وظایف ، تعریف شده و در چهارچوب وحدود معین ومشخص است  البته حاکم جامعه اسلام  علاوه بر آنکه موظف است دستورات قرآن ودین را در جامعه اجرا کند وعلاوه بر آن که موظف است نظم وامنیت را در جامعه مستقر کند می تواند در صورتی که مجتهد اعلم باشد طبق اجتهاد خود در مسائلی که نص شرعی در مورد آنها نیست عمل کند والا موظف است رای مجتهد ین اعلم را در آن زمینه در جامعه اجرا کند( هر چند که اولی عمل به احتیاط است)ودر حکم حکومتی هم اصلا مطلقه معنا ندارد چنانکه گفته شد (چه اینکه حکم حکومتی  در شرایط عادی ودر چهارچوب وظایف تعریف شده وچه اینکه در شرایط اضطراری باشد )ودر ولایت شرعی نیز ولایت تحت قانون و محدوده تعیین شده  شریعت بوده  واین بحث در آنجا نیز مفهومی ندارد بنابراین  بعضی که هیچ سر رشته از متن فقه ودین ندارند خودشان که معنای مطلقه بودن را نمی فهمند دیگران را هم گمراه می کنند

نتیجه اینکه ولایت مطلقه (شرعی- تشریعی - حکومتی وانفسی)تنها از آن خدا ورسول و ائمه اطهار است واین مطلقه بودن ولایت ،لازمه چند چیز است 1- عصمت کامل  از جهل عقلی2- عصمت کامل ازجهل علمی 3- عصمت کامل از جهل عرفانی 4- عصمت کامل  از خطا و نسیان5- عصمت کامل  از گناه 6- ارتباط با عالم غیب . چنین کسی ولایتش در هر  چهار نوع گفته شده مطلق خواهد بودواین مطلقه بودن بدین معناست که چون  حقیقت وجود  معصوم عین عدل وحکمت  و عقل بوده واو احاطه به تمام امورو حقیقت اشیا دارد لذا او خود شریعت وشریعت ساز است  ومی تواند در تمام قضایا وامور عالم  بر اساس آنچه خود به حق  تشخیص می دهد دخالت وقضاوت وتصرف داشته باشد چون اندیشه وفعل او ذره ای از مسیر عدالت وحکمت وعقل وعلم تام فاصله نداشته ونقصی در وجود او نیست بر خلاف دیگران که چون در هیچ یک از ابعاد وشروط گفته شده تام وکامل نیستند پس نمی توانند ولایت مطلقه بر اموردر هیچ بعدی  داشته باشندوموظفند بر اساس قانون مصوب الهی حرکت کنند واز خود رای و مصلحت بینی وتشخیص شخصی ارائه ندهند. آنچه  گفته شد در بعد ثبوتی بود اما در بعد اثباتی  وقتی ما به رویه حکومتی و ولایت ائمه معصومین نظر می افکنیم در عمل مشاهده می کنیم که ایشان بسیار به ندرت علم ویقین شخصی خود را اعمال واز ولایت مطلقه خود در امور بهره برده باشند بلکه در عموم مسائل با تظاهر به نشئه ورویه عادی و طبیعی عمل می کرده اند .

مشورت منتهی به خطا مقبولتر  از استبداد منتهی به موفقیت است  . به خاطر عدم عصمت حاکمیت  از خطا   ونیز تاکید اسلام بر امر شورا به خصوص در مسائل مهمی مثل اداره کشورکه هر خطای به ظاهر کوچک می توااند کل سیستم را معیوب کند  ،بر حکومت لازم است تاحد امکان براساس مشورت با موافق ومخالف  ونیز اصل احتیاط امور را اداره کرده واز رای  واجتهاد شخصی ابا نماید ودرچیزی که جزو نص یا اجماع دینی نیست در حد امکان از مردم نظر خواهی کند وقتی رسول اسلام با آن عصمت وارتباط عمیقش  با وحی بر اساس (وشاورهم فی الامر ) امر به مشورت می شود برای غیر معصوم اهمیت این مسئله  دیگر جای خود دارد احتمال اصابت رای به واقع در امر شورا هیچگاه کمتر ازاحتمال آن در رای فردی نیست هر چند که آن فرد اعلم سیاسی باشد درست است که رهبر به عنوان آخرین مرجع تصمیم گیرنده عمل می کند ولی موظف است تا حد امکان نظرات ودیدگاههای دیگران رامد نظر قرار دهد  یکی از دلایل امر قرآن به حاکمان در مورد مشورت ،شخصیت وکرامت بخشیدن به رای صاحب نظران وبالا بردن روح تفکر ونظریه پردازی در جامعه است رهبر باید در هر تصمیم ودر هر بیان وسیاست گذاری دلیل عقلی یا نقلی خود را بیان کند وجواب مخالفان با رای خود را به صورت منطقی وشفاف بدهد تا به مردم ثابت شود رهبر براساس  مشورت و دلیل وبرهان عمل می کند نه استحسان  واحساس واجتهاد ویا تعصب شخصی  ویا تمایل حزبی .علاوه بر همه اینها از آنجا که در شروط رهبری عالم بودن آمده نه اعلم بودن وعادل بودن آمده نه اعدل بودن (وتازه این عدالت نیز امری نسبی وظاهری است ونه حقیقی)به این معناست که  چون شناخت اعلم واعدل میسور نیست بنابراین بی احتمال نیست اینکه  افرادی باشند که هم سطح رهبر جامعه در فهم مسائل وامور سیاسی واجتماعی ودینی باشند واین لزوم بیشتر امر شورا را در جامعه ایجاب می کند مسئله مشورت برای حاکم غیر معصوم یک امر واجب است وتخطی از آن صلاحیت رهبر را زیر سوال می برد چون اگر نگوییم این مسئله در مورد نبی اسلام واجب نبوده(به خاطر صیغه امر که دال بر وجوب است) حداقل مستحب اکید بوده ولی در مورد غیر معصوم به خاطر عدم عصمت قطعا این مسئله  تکلیفی واجب است مسئله شورا چیزی است که در اداره حکومت در عصر غیبت باید در تمام اجزا وارکان کشور از تحت تا فوق اصل واساس کار قرار گیردوتنها در این صورت است که  افراد در خطای احتمالی معذور خواهند بود

از یک طرف اجتهاد برای مجتهد یک حجت شرعی است وکسی نمی تواند خلاف اجتهاد خود عمل کند و از طرف دیگر شما با این قانون گویا به مجتهد می گویید که مجتهد باید در اجتهاد خود مقلد باشد واین یعنی نفی توام با تثبیت وتثبیت توام با نفی !!!

ولایت تکوینی و تشریعی قابل تفویض نیستند

خود رهبری هم در یکی از بیانات خود در این مورد به این گروه تذکر دادند وگفتند که تن من ازاین گونه مقایسه ها می لرزد من کجا وقنبر غلام امیرالمومنین کجا؟

همین آقای امام جمعه یکی از مبلغان دینی را ممنوع المنبر کرد ه بود به جرم اینکه در آخر سخنرانی اش برای سلامتی و طول عمر رهبری دعا نمی کرده!

5- اطلاق کلمه «امام »بر رهبری نیز اطلاق وعنوان افراطی است چون این کلمه از شئون و اطلاقاتی است که همیشه  متبادرومرسوم در مورد ائمه اطهار بوده است.

6- قداست افراطی: گاه بعضی از رهبری تبرک وتیمن وشفاعت وشفا نیز می جویند! یک جا عکسی دیدم که عده ای ریخته اند جایی وبر زمین بوسه می زنند وگریه می کنند و دست می کشیدند وبر سر وروی خود می مالیدند قضیه این بوده که رهبری از آنجا عبور کرده واینها جای پای او را به عنوان تبرک کحل بصر می نمودند بعد هم کلی روی این عکس مانور داده بودند که طرفداران ولایت فقیه مشتی آدمهای جاهل ومشرکند.یا در کنار تخته سنگی در یکی از کوههای کرمان تابلویی نصب شده که اینجا جای نشستن آقاست ! یادم هست در انتخابات مجلس خبرگان به ناظر یکی از حوزه ها به عنوان قدر دانی هدیه ای داده بودند هدیه چه بود؟ یک اسکناسی که متبرک به دست مقام رهبری شده بود !! بنده خود در همایشهایی حضور داشته ام که هنگام قرائت قرآن مشاهده کرده ام همه نشسته ولنگها را روی هم انداخته و حتی بعضی با یکدیگر صحبت نیز می کننداما وقتی سرود جمهوری اسلامی پخش می شود همه به احترام جمهوری اسلامی بر خاسته و سکوت مطلق حکمفرما می شود.جایی دیدم که یک آقایی شعری در مورد رهبری گفته بود وطی آن یکی از مبطلات وضو را عدم التزام به ولایت فقیه بر شمرده بود که " نماز بی ولایت بی نمازی است، وضوی بی ولایت آب بازی است" غافل از اینکه آن ولایتی که نماز بر اساس آن قبول می شود ولایت ائمه است نه ولایت آخوندی ! در جایی دیگر یک روحانی می گوید:" ولایت را نباید با عدالت سنجید بلکه ولایت فقیه فراتر از عدالت است. یک روحانی درباری می گوید:"ولی فقیه بالاتر از قانون اساسی است!!". این افراد در ظاهر روحانی ودر باطن جیره خوار و چاپلوس حرص بر شهرت و مقام دوخته تا جایی پیش رفته اند که همه مقوله ها و مفاهیم را نسبی و اعتباری کرده و کم مانده که دیگر خود نیز نتوانند فرق قابل توجیهی بین الوهیت و ولایت فقیه ارائه دهند روحانی دیگری گفته است :جامعه الزاما نیاز به رهبر دارد وآن رهبر نیز انتخابی نیست وانتصاب او فقط از جانب خداست !این آقای محترم نگفته که اگر خدا انتخاب می کند پس مجلس خبرگان چه کاره است واگر مجلس خبرگان انتخاب می کند نقش خداوند این وسط چگونه است ؟! (و قول به تصویب را که خود در اصول فقه باطل می دانید چگونه اینجا ثابت می کنید ؟) پس آنکس که از جانب خداوند انتخاب می شود نبی وامام معصوم است نه ولایت فقیه. فقیهی دیگر می فرماید:هیچ شیعه ای در هیچ کجای دنیا بدون ولایت فقیه زندگی مشروعی نخواهد داشت!این آقا توضیح نداده که چگونه زندگی مشروع ونامشروع دارد یعنی الان خواب وخوراک وکار کردن و ازدواج و جماع وتفریح و تحصیل شخصی که به ولایت فقیه معتقد نیست همه نامشروعند؟!در جایی امام جمعه موقت تهران می گوید" رهبری تا جایی قدرت وولایت دارد که می تواند حکم ازدواج زوجین را باطل کند و آنها را نا محرم اعلام نماید " حال معلوم نیست منظور ایشان از اعلام بطلان زوجیت ،بطلان به دلیل فقد شرایط عقد است که این دیگر آب وتاب ندارد چون چنین عقدی بدون ابطال خود به خود باطل است واگر اعلام بطلان ، بدون دلیل است باید عرض کنیم اینجا رهبر تنها می تواند چیزی بالاتر از خدا باشد تا بتواند حکم مسلم خدای اول را نقض نماید!

جناب حجة الاسلام پناهیان نیز اخیرا مطلبی ابراز داشته مبنی بر اینکه ولایت فقیه از عدالت بالاتر است ودر چهار چوب آن نمی گنجد که جواب ایشان را دکتر علی مطهری داده و گفته اند:"تعجب آن است که ایشان تا آنجا در تفسیر ولایت فقیه بیراهه رفته که صریحا بر خلاف مبانی علم کلام در شیعه و با روشی «اشعری مسلک» می گویند «ولایت از عدالت بالاتر است!». هر طلبه مبتدی که اندک معلومات کلامی داشته باشد، می داند که شیعه بر اساس حسن و قبح عقلی نمی پذیرد که حتی در مورد خداوند بگوییم که عدل آن است که خداوند انجام می دهد بلکه باید گفت چون عدالت است خداوند انجام می دهد. "

بعضی برای بزرگ کردن رهبر خود تا آنجا پیش می روند که نام "امام" که از عناوین خاصه معصوم است به او بخشیده یا او را رهبر مسلمانان جهان می نامند سوال این است که آیا عنوان رهبری مسلمانان جهان را همه مسلمانان دنیا بر خود قبول کرده اند یا ما از خودمان برای مسلمانان دنیا رهبر تعیین کرده ایم وآیا مجلس خبرگان رهبررا برای ایران انتخاب می کند یا برای مسلمانان جهان ؟!

اصل بی طرفی سیاسی در تعیین رهبری از هر شرط دیگری هم برای انتخاب کنندگان وهم انتخاب شونده لازم تر است زیرا جناحی عمل کردن در امر حساسی مثل رهبری ،جامعه را با بحران ودو دستگی مواجه می سازد تنها در سایه اعتدال وفرا جناحی بودن رهبری است که وحدت وامنیت سیاسی در جامعه تضمین می گردد ومقبولیت رهبر را در جامعه مضاعف می کنداز آنجا که مجلس خبرگان به نمایندگی از ملت رهبر را بر می گزیند عدم رعایت تقوای سیاسی در گزینش یا سهل انگاری درنظارت بر عملکرد رهبر یا غض وغمض از گوشزد کردن معایب احتمالی او خیانت به رای ملت محسوب می گردد

اگر نمایندگان مجلس خبرگان خود مرید ودربست ولی فقیه باشند نمی توانند بر کار او نظارت عادلانه داشته ومعایب او را گوشزد نمایند و سرانجام ولایت فقیه سر از دیکتاتوری در پوشش دینی در می آورداز معضلات دیگر اینکه اگر بر فرض زمانی رهبر جامعه دچار سستی وخطا وعدم توانایی محرز گردد وصلاحیت رهبری از او ساقط شود آیا در اینجا عزل او وهم جایگاه حکومت نیست وآیا جامعه این مسئله را می تواند هضم کند ؟ اگر در اینجا عزل نشود که ابقای او غیر مشروع است واگر عزل شود همه چیز به هم می ریزد وجامعه دچار شوک اساسی می شود پس باید تلاش کرد که جایگاه ولایت فقیه ورهبری قداست افراطی به خود نگیرد تا عزل رهبر برای جامعه قابل هضم وفهم باشدنباید اعتقاد به شخص رهبر به حدی باشد که اگر روزی دچا ر خطا یا ناتوانی شود که از صلاحیت رهبری بر کنار گردد جامعه آمادگی چنین چیزی را نداشته باشد

اشکال اول:

همان گونه که مسلم است مملکت از آن مردم است واین مردم هستند که صاحبان اصلی کشورندو خودسرنوشت خویش را تعیین می کنند وکسی غیر از مردم در سرنوشت آنها دخالتی نداردوتمام مسئولین جامعه هم مجری قانون واسلامی هستند که مردم آن را به عنوان هدف وسرنوشت خود بر گزیده اند بنابراین مسئولین جامعه هم نماینده تقکر مردمند وهم باید با رای خود آنان انتخاب شوند نه کسی به جای آنها انتخاب کند مگر آن که آن گروه وکیل از طرف مردم در انتخاب باشد

سوال: آیا رایی که مردم به نمایندگان مجلس خبرگان رهبری می دهند آیا دلالت بر وکالت نیست؟ جواب: خیر چون آنجا هم این امر جهلی است ووکالت جهلی فاقد اعتبار است.

در صورتی می توان به رای مجلس خبرگان در مورد تعیین رهبر احترام گذاشت که این رای همان رای اکثریت مردم باشد یعنی اگر به رای اکثریت نیز رجوع کنیم همان فرد را بر گزینند لازمه منتخب بودن نمایندگان خبرگان  از سوی مردم این نیست که گزینش آنان نیز همان گزینش  مردم باشد واگر اشکال شود که چنین سیستمی برای انتخاب نخست وزیر یا رئیس جمهور در بعضی کشورهای دنیا نیز وجود دارد می گوییم که این سیستم در هر کشوری که وجود د دارد سیستمی غلط ومنافی دموکراسی است  وتنها در صورتی این نوع سیستم وگزینش اعتبار دارد که امکان رجوع به آراء عمومی وجود نداشته باشد .

بخشی از یک مقاله اینترنتی:
نمونه مجلس خبرگان در دیگر مکاتب و نظام های حکومتی:

"در بسیاری از کشور های دنیا، انتخاب عالی ترین مقام اجرایی یا رسمی کشور و یا برخی مقامات اجرایی، برعهده مجمع و مجلسی است که برای همین امر تشکیل شده است وبه اصطلاح ، برای مقامات یاد شده ، انتخاب دو مرحله ای انجام می شود. (در کشور های آلمان ،ایتالیا ، پاکستان، فنلاند ،هند ، چین ، کره شمالی، ایالات متحده و... ، رئیس جمهور و در آلمان ،اسپانیا، چین، اتیوپی، ژاپن، اسلوونی، سوئد و ...، نخست وزیر و در سوئیس و یمن، شورای ریاست جمهوری، به صورت دو مرحله ای انتخاب می شود. ). اگر چه مبنای این نوع انتخاب و تشکیل این نوع مجالس و مجامع ، در همه آنها لزوماً تخصص گرایی در انتخاب عالی ترین مقام کشور و رجوع غیر متخصص به متخصص نیست (آن گونه که درباره مجلس خبرگان رهبری در ایران هست)،اما سه نکته اساسی در شیوه کار آنها برای انتخاب مقامات یاد شده، در میان همه آنها مشترک است:1_ انتخاب فرد دارای شرایط : در سراسر دنیا ، شرایطی برای رئیس جمهور ، نخست وزیر، وزیران ویا رهبر هر کشور، درنظر گرفته می شود و انتخاب کنندگان ، حتماً باید فرد دارای شرایط را برای منصب های مذکور گزینش و معرفی کنند."

جواب:اینها به اکثر کشورهایی که مقام عالی آنان توسط خود مردم انتخاب می شوند نگاه نمی کنند بلکه نگاهشان را معطوف به همین چند کشور کرده اند وما می پرسیم چرا شیوه انتخاب شخص اول مملکت در کشور ما نباید شبیه اکثر کشورهای دنیا باشد که با رای مستقیم مردم صورت می گیرد؟
ثانیا: با توجه به 7 جواب که قبلا به این مسئله دادیم اگر نگوییم رای مستقیم مردم در انتخاب رهبرارجحیت ومشروعیتش بالاتر است لااقل کمتر از انتخابات دو مرحله ای نیست
ثالثا: اشکالاتی را که ما در زمینه شروط نمایندگی مجلس خبرگان ونیز نحوه گزینش آنان بیان کردیم (که مجلس خبرگان راتبدیل به مجلسی تشریفاتی ودست نشانده کرده است) ازمسائلی است که در کشورهایی که انتخاباتشان دو مرحله ایست به این افتضاحی به چشم نمی خورد!

اشکال دوم:

بعضی این سوال را مطرح می کنند که چرا نمایندگان خبرگان منحصر به روحانیون هستند وچرا غیر حوزوی ها نمی توانند به این مجلس راه یابند

البته وظیفه نمایندگان مجلس خبرگان 3چیز است 1- انتخاب وعزل رهبر 2- نظارت بر عملکرد رهبر یکی به خاطر تطبیق عملکرد او با قانون اساسی ووظایف قانونی ودیگری تطبیق عملکرد او با دین وشریعت 3- نظارت بر عملکرد رهبر در وظایف شرعی (که مربوط به همان ولایت شرعی است که قبلا گفته شد) در مورد دوم وسوم قبول داریم که مجتهد اولی از غیر مجتهد است ولی ایراد اینجاست که اینها شرط اجتهاد را برای مورد اول قرار داده اند نه دو مورد دیگر!! بنابراین ما شرط اجتهاد را شرطی قابل قبول می دانیم لکن از جهت نظارت وتطبیق عملکرد رهبر بر مبانی شریعت نه مسئله انتخاب
البته اجتهاد به تنهایی ملاک نیست بلکه همان گونه که در اساسنامه انتخابات خبرگان آمده در کنار اجتهاد اشتهار به تقوی وعدالت نیز شرط است و مسلماً کسی که اشتهار به عدالت دارد در گزینش ،اولی از دیگران است ولی نمی تواند به صورت شرط مستقل در آیدبلکه مصداق آن فقط عندالتعارض نمود پیدا می کند .

پس بفرمایید که اصلا آزادی بیان وانتقاد که در قانون اساسی آمده یک مغالطه وفریب بیش نیست آیا اختیارات شما تا آنجاست که می توانید انتقاد را ممنوع کنید؟ کجای این حرف شما بوی دموکراسی ومردم سالاری دارد اگر شما مجری شریعتید کجای قرآن وسنت حرف زدن ونقد کردن را ممنوع کرده ؟اگر جواب مستدلی به انتقاد کنندگان دارید بدهید واگر ندارید با خط ونشان کشیدن نمی توان بر ضعفها وایرادات موجود سر پوش گذاشت

یک اشکال اساسی دیگر نیز که در این باب مطرح می شودکه فکر می کنم قبلا هم اشاره ای به آن شد بحث شروطی است که برای کاندیداهای مجلس خبرگان وضع می شود فرض کنید فرد مجتهدی می خواهد وارد مجلس خبرگان شود در اینجا اگر قیودی مثل اعتقاد به ولایت مطلقه یا مسائل دیگر که اجتهادی اند نه منصوص، جزو شروط قرار داده شود ویک مجتهد هم طبق اجتهاد خود که حجت ومحترم است به این قید نرسیده باشد لازمه اش آن است که مجتهد دیگر مجتهد نبوده ودر اجتهاد مقلد باشد در ثانی مجلسی می تواند مشروعیت داشته باشد که فقط یک تفکر سلیقه ای وخاص در آن نباشد وموافق ومخالف هر دو در آن حضور داشته باشند و گرنه این مجلس دیگر نماینده مردم نخواهد بود زیرا مردم نیز اعم از موافق ومخالفند

سوال:آیا منعی برای ورود زنها به مجلس خبرگان وجود دارد؟
جواب: خیر "زنان مجتهده نیز مانند مردان می توانند در این امر شرکت کنند وهیچ منع عقلی وقانونی نیز وجود ندارد

علت آمدن حرف "فی" نیز مشعر به فعلیت وحال بودن خسارت است و نفرموده که "ان الانسان لدی الخسر" علاوه بر این مشعر به تکوینی بودن خسارت نیزهست زیرا این خسارت منحصرا حاصل سوء اختیار انسان است وخداوند هیچ دخالتی در آن ندارد که مثل عذاب ومغفرت حالت منتظره ومشروطی داشته ومربوط به اراده واختیار خداوند گردد

الاالذین آمنوا وعملواالصالحات

وتواصوا بالحق وتواصوا بالصبر

اسلام یک مرحله تاسیس دارد ویک مرحله تثبیت

تاسیس با وحی ونبوت ایجاد می شود وتثبیت واستمرار با امر به معروف ونهی از منکر

شرح آیه:

وصیت به حق عام است وهم شامل امر به معروف وهم نهی از منکر می شود ومی رساند که اگر در میان انسانها امر به معروف ونهی از منکر نشود جامعه در خواب معنوی فرو رفته ومردم کم کم از باورهای دینی واهتمام به شعائر فاصله می گیرد این وصیت به حق وصبر هم داخل در عملوا الصالحات است لکن به خاطر اهمیت امر به معروف ونهی از منکر جداگانه ذکر شده واز میان وصایای به حق نیز مورد صبر جداگانه آمده به خاطر آنکه این معروف نزد خداوند اهمیتش فراتر از بقیه موارد است زیرا بدون داشتن روحیه صبر هیچ کدام از واجبات حتی نماز وروزه و...استمرار ودوام نخواهند داشت واشخاص دیر یا زود از این فضائل فاصله می گیرند تا آنجا که فرموده اند: فان الصبر من الایمان کالراس من الجسد " جایگاه صبر نسبت به ایمان مانند جایگاه سر نسبت به بدن است "در واقع ایمان وعمل صالح امور اثباتی وتشریعی ووصیت به حق وصبر امور ثبوتی وتکوینی برای تداوم ایمان وعمل صالحند وقوام وپایه محسوب می شونددرمسیر ایمان وعمل دو مرحله وجود دارد مرحله اول این است که انسان خود را ساخته وکامل کند ومرحله دوم آن است که دست دیگران را هم بگیرد ونجات دهد نه اینکه به فکر این باشد که فقط گلیم خود را از آب بکشد خیر باید بعد از نجات خود به فکر نجات دیگران هم باشد وگرنه باز ناقص وناکامل است

من که ره بردم به گنج حسن بی پایان دوست/ صد گدای همچو خود را بعد از این قارون کنم

عدم وجود نهی از منکر وامر به معروف اعتقادات محکم را نیز کم کم متزلزل می کند و ترس افراد از گناه وخطا کم می شود درست مانند کسی که گواهینامه رانندگی ندارد چنین شخصی در وهله اول به دلیل ترس از قانون اصلا سواراتومبیل نمی شودولی مدتی بعدکم کم جرات پیدا کرده و تامسیر کمی با آن رانندگی می کند بعد که می بیند گرفتار قانون نشد وکسی هم او را منع نکرد این بار مسیر بیشتری را طی می کند باز در صورت عدم منع یا مجازات قانونی کار خود را امتداد داده تا جایی که کم کم به تخلف نیز روی می آورد.

نکته: آمنوا و تواصوا فعل ماضی اند واین بیانگر این است که شمول صالحات شمول زمانی هم هست یعنی شرط برون رفت از خسارت انجام همه صالحات در تمام عمر است وحکم عدم خسارت زمانی است که عمر انسان به پایان رسد واو هیچ گناهی در هیچ زمانی انجام نداده باشد ولی قبل از آن از آنجا که انسان هنوز درمعرض گناه است حکم قطعی در مورد وضعیت او نمی توان داد

بنابراین ایمنی از عذاب خدا خود موجب خشم الهی ونزول عذاب است ویکی از خطاهای محرز خیلی آدمها این است که در وقت گناه می گویند که حالا وقت زیاد است وبعدا توبه می کنیم وآدم صالحی می شویم این چنین توبه ای به درگاه خدا مقبول نیست چون پشیمانی در آن وجود نخواهد داشت وبر فرض اگر شخص پشیمان هم شود و توبه اش پذیرفته نیزپذیرفته گردد بعد از عذاب ونزول بلاهای عظیم است درست مثل اینکه شخصی آدمی را می کشد بعد پشیمان می شود در اینجا هر چند شخص نادم وپشیمان است لکن مجرم بوده ومجازات را از او بر نمی دارد " انما التوبة على الله للذين يعملون السوء بجهاله" که ظاهر از جهالت در این آیه جهالت علمی است نه عقلی یا معرفتی(1)

سه صفت منفی د در قرآن آمده که مربوط به همه عوام بشر است نه گروه خاص یکی صفت عجله برای در تحقق وعده خدا ودیگری ایمنی از مکر خدا وفراموشی عذاب وغرور عمل ودیگری فراموشی رحمت الهی وشکر او.

یکی از دلایلی که خدا انسان را تا مدتهای طولانی به وادی امن سوق نمی دهد این است که انسانها خود را مستحق واقعی برای ایمنی می بینند واین آنها را دچار غرور وباز گشت مجدد به ما سبق می کند وشعار " ذهب السیئات عنی" را در درون سر می دهند اگرچنین تفکر وغروری در وجود انسان نبود دلیلی نداشت که خدا گناهان را حتما با عذاب پاک کند بلکه صرف پشیمانی درونی برای این مسئله کافی بود اگر این غرور وایمنی از مکر نبود خداوند چهره رحمانیت خود را دهها برابر از آنچه هست به بندگان نشان می داد بخشش آسان موجب تجری وبازگشت آسان به گناه می شود بنابراین اینکه گفته اند مستحق کرامت گناهکارانند غلط است بر فرض هم درست باشد این کرامت به معنای نوازش نیست بلکه گاه توام با بدترین عذاب است

اهل اسلام بیشتر در معرض خسران دنیا وآخرتند تا دیگران

تعهد انسان در عالم ذر اقتضای تکلیفی را بر او می کند که از غیر متعهد انتظار وتوقع آن تکلیف وباز خواست در آن حد نیست کسی که در آنجا اسلام را پذیرفته در این دنیا باید تعهد خود را نشان دهد وخود را در تنگنا یی قرار داده که اگر بخواهد از اسلام جدا شود حکمش مرگ است واگر اسلامش ناقص باشد دنیا وآخرتش نیز ناقص ولنگ است پس فقط یک راه دارد وآن این است که باید در عمل صالح ،ایمان وعقل وعرفان کامل باشد کسی که به خدا بلی گفت اگر به غیر او لا نگوید در بلا گرفتار می شود مانند کسی که به دیگری می گوید دوستت دارم اما با دیگری هم آغوش می شود کسی که ادعای بندگی ودوستی نکرده توقعی هم از او نیست .شاید از یک مسیحی ویهودی که تعهد براین دین وتکالیف آن نداده باز خواست راحتتر باشد خدا یک مسیحی ویهودی را به جرم مسلمان نبودن مواخذه نمی کند ولی اگر یک مسلمان از دین خود ببرد ویهودی ومسیحی شود نتیجه اش عذاب دردناک است وخشم و نقمت خدا بر او مانع از این می شود که در این دنیا به آرزو ولذت خود برسد وخسر الدنیا وآلاخره او حتمی وقطعی است پس یا از همان اول می باید امانت سنگین مسلمانی راقبول نمی کردیم یا باید کامل وبی نقص باشیم تا لذت وکمال دنیا وآخرت برایمان فراهم باشد

بگو ای پیامبر شما را از خاسرترین کسان خبر دهم؟ آنان کسانی اند که سعیشان در دنیا نابود وحبط شد در حالی که گمان می کنند همچمان راه حق ومستقیم را می روند .

منظور از این خاسرین کفار ومشرکین نیستند چون آنان اصلا سعی وتلاش و امساک وادعای دین وایمان ندارند وراحت وآزاد لا اقل به دنیایی پر از آزادی ولذت رسیده اند بلکه منظور دیندارانی اند که عمری را در عبادت وسعی وامساک گذرانده اند لکن چون امساک ورنج وعبادتشان سوای عقل وخرد ومعرفت بوده ثواب واجری برای آخرتشان انباشته نشده علاوه بر اینکه همه این سعی ها به گناهان پس از آنها " کالعهن المنفوش"شده و همچون  "هباءاً منثوراً" بر فنا رفته است علاوه بر این تقوای ظاهر بدون تقوای باطن کمال چندانی نیست ادعای تقوا بدون ترس و شرم درونی از گناه دروغی بیش نمی باشد مثلا خیلی ها زنا نکرده اند اما در درون حب این کار را دارند واگر موقعیت آن فراهم شود این کار را انجام خواهند داد واین حب ،کار انسان را برای رسیدن به کمال مطلوب سخت تر می کند.علاوه بر این همان متقین نیز در یک درجه نیستند زیر عمل را با اخلاص و عقل و عرفان می سنجند بنابراین نقص عقل و عرفان وتوحید واخلاص، عمل را از ارزش لازم ودر خور ساقط می کندپس عمل یا به خاطر نقص عقل و توحید واخلاص از ارزش ساقط می شود ویا در نهایت به دلیل گناه حبط ونابود می گرددو این حقیقت را جناب حافظ در این بیت آورده است:"ترسم که صرفه ای نبرد روز باز خواست؛نان حلال شیخ زآب حرام ما".

البته باز این رحمت است که دوباره به کمک اهل اسلام می آید وآنان را از خسارت نجات می دهد والا اگر رحمت وشفاعت را نادیده بگیریم اهل اسلام خسارتشان از اهل کفر بالاتر است "فلو لا فضل الله علیکم ورحمته لکنتم من الخاسرین" واینکه می فرماید" ما جعل الله للکافرین علی المومنین سبیلا" صحبت از اهل ایمان است نه اهل اسلام آن هم باز به خاطر اعتلا وآبروی خود اسلام است وگرنه مومنین نیز در نگاه واقعی وعادلانه خاسرند واینکه فرموده اند " الاسلام یعلوا ولا یعلی علیه" حرف از اعتلا وتفوق اسلام است نه مسلمانان ، جامعه مسلمان بیشتر از جامعه غیرمسلمان درکیر در تضاد ظاهر وباطن بوده وریا وتظاهر بیشتر نمود دارد زیرا از یک سو اکثریت جامعه کم تقوا وجاهلند واز سوی دیگر مجبورند به خاطر ترس یا شرم خود را به ظواهر مقید نشان دهند کم تقوایی وجهل آنها را از آخرت محروم نموده وتظاهرشان از دنیا ! در صد فاحشه وبی عفت وفاسق وفاسد در جامعه اسلام چندان کمتر از جوامع غیر مسلمان نیست لکن فرق دراین است که در آن جوامع ریا وتظاهر وجود ندارد وظاهر مردم همان باطن وباطن همان ظاهر است ولی در این جامعه همگان برروی فساد و فسق خود هزاران وصله به صد شعبده پیراسته ونفسشان به قول مولوی از بی آلتی افسرده است گناه نکردن نشانه تقوا نیست بلکه گاه گناه نکردن از نبود شرایط مناسب است مثلا یک زن مسلمان که در درون فاسد ودر بیرون محجب است ترسش از مردم ونه خدا اجازه عملی کردن فساد درون را نمی دهد بر عدم ارتکاب چنین شخصی به فساد ارزش وکمالی مترتب نیست زیرا ملاک بی عفتی وخواست نامشروع درون است نه بیرون

سختگیری خدا بر مسلمین بیش از دیگران است زیرا اولا حجت تمام شده ثانیا تعهد فطری انسان در عالم ذر او را در محیطی محبوس می کند که یا باید مصداق " عملوالصالحات" به معنای گفته شده باشد تا به سعادت وفوز رسد یا در صورت نقصان فرق چندانی بین او ویک غیر مسلمان که هیچ یک از ریاضتهای اجتماعی وعبادی را نکشیده نخواهد بود خداوند بر کسی که قول به اطاعت داده ولی به قول خود عمل نمی کند بیشتر خشم می گیرد تا کسی که از همان ابتدا قولی نداده این که در روایات مثلا آمده فلان گناه مثل زنا موجب فلان بلا مثل زلزله می شود این مال مسلمانان است نه دیگران زیرا اینان متعهدند وحجت برایشان تمام شده است بنابراین گناه اینان مستوجب خشم ونقمتی است که گناه دیگران مستوجب آن نیست یا ادعای مسلمانی نمی کردی یا حال که کرده ای باید نشان دهی وروی حرف خود بایستی مسلما خود ما هم نسبت به زیر دست همین گونه ایم آنکس که برای ما تعهدی داده اگر تعهد خود را عملی کند مجازاتش می کنیم ولی آنکس که تعهد نداده کاری به کارش نداریم

خسارت دنیوی واخروی:

مثل کسانی که نه رومی رومند نه زنگی زنگ "مذبذبین بین ذلک" که نه به این می رسند نه به آن حکایت داستان آن مردی است که قاضی برای مجازاتش وی را مخیر بین خوردن پیاز وتحمل شلاق وپرداخت جریمه کرد واو هم با جاهل بازی هم پیاز را خورد وهم کتک خورد وهم پول را داد خداوند نسبت به کسانی که ادعای ایمان واسلام وتعهد بر آن کنند وبعد به تعهد خود عمل نکنند بیشترخشم می گیرد تا کسانی که از روز اول صاف صاف راه کفر را برگزیده اند بنابراین گروهی که سست مذهب ، منافق ومسلمان لقبند بیشتردر معرض خشم خدایند تا کفارو خدا اینهارا معمولا هم به خسارت دنیا وهم آخرت گرفتار می کند بر خلاف کفار که غالبا فقط خسارت اخروی را دارند بنابراین تنها یک گروهند که نه خسارت دنیایی دارند ونه اخروی وآن کسانی اند که اهل ایمان وعمل صالح ووصیت به حق وصبر به تمام معنایند نه مصداق نومن ببعض ونکفر ببعض

2- یا خسارت فقط اخروی است مثل کسانی که تکلیف خود را با خدا روشن کرده اندوخود با عزم واراده وشناخت ،دنیا را انتخاب نموده واز خدا نیز طلب دنیا می کنند" من كان يريد حرث الدنيا نؤته منها" که بیشتر این افراد کفارند زیرا مسلمانی که آخرت را واگذارد واز خدا طلب دنیا کند خداوندمعمولا همان دنیا را هم به او نمی دهد واین که در روایت اشاره شده کسی که به دنبال دنیا باشد به او نمی رسد وکسی که دنیا را رها کند دنیا خود به سراغ او می آید مربوط به اهل ایمان وایه " من کان یرید حرث الدنیا " مربوط به اهل کفراست

محرومترین جامعه جامعه ایست که مصداق " مذبذبین بین ذلک " یا به قول همان اصطلاح "نه رومی روم ونه زنگی زنگ" باشد ما یا باید مسلمان به معنای کامل باشیم تا لااقل اگر دنیایی نباشد به آخرت کامل برسیم یا غیر مسلمان به معنای واقعی باشیم تا اگر آخرتی نداریم لااقل دنیای پر از خوشی وکیف ولذت داشته باشیم یا باید مرد ومردانه مصداق من کان یرید حرث الدنیا باشیم ویا مصداق من کان یرید حرث الاخره وقتی که نه این است ونه آن یعنی حقیقتا نه مسلمانیم ونه کافر ومصداق واقعی " خسر الدنیا والاخره" همین" مذبذبین بین ذلک" هستند

محدوده رحمت چه اندازه است ؟

با توجه به اینکه از یک طرف بعضی گناهکاران مورد رحمت وشفاعت واقع می شوند وبعضی دیگرهم در جهنم خالدند چرا رحمت خداوند شامل همه گناهکاران نمی شود آیا خلود ابدی در جهنم امری عادلانه است واقتضای این را دارد که فردی به خاطریک یا چند گناه تا ابد در جهنم باقی باشد اینکه خداوند می فرماید "ووسعت رحمتی کل شی " لا جرم باید این رحمت بر همه چیز وهمه کس حتی فرعون ویزید هم سایه افکند آیا بین این آیه با آیات خلود (خالدین فیها ابدا ) تناقض وجود ندارد؟

نکته دیگر اینکه جهنم وعذاب نیز خود نوعی رحمت است (عذاب از عذب می آید به معنی شیرین وخوشایند)زیرا در احوال قیامت داریم که بدکاران در صحرای محشر آن چنان در عذاب روحی هستند که آرزو می کنند زودتر آنها را به جهنم برده واز این عذاب راحت شوند حتی بعضی با توجه به آیه"وسارعوا الي مغفره من ربكم وجنه عرضها السماوات والارض ..." می گویندطبق این آیه از آنجا که هیچ جایی از گستره بهشت بیرون نمی باشد باید گفت که در واقع جهنم نقطه مقابل بهشت نیست بلکه مرتبه ای ازمراتب بهشت است لکن مرتبه بسیار پایین که کمترین وپایین ترین نعمت ورحمت در آن موجود است واین مسئله با این نکته تایید می شود که خدا فعل عدمی نداردوصفت عدمی خلق نمی کند " لا یصدرمنه الا الوجود" بنابراین جهنم باید پایین ترین مرتبه از صفات وجودی مثل رحمت وعفو باشد نه نه عدم مطلق رحمت

(1) البته بعید نیست که بگوییم این آیه هم از آیاتی است که در مقام ترسیم عدل وواقع است زیرا که اگر این گونه باشد باز جز عده بسیار اندکی اهل نجات نخواهند بود بنابراین باید گفت که این آیه با وعده های مغفرت در آیات وروایات دیگر که شمولیت دارند تقیید می خورد" واصلا یکی از فلسفه های اختلاف بین بعضی آیات قرآن آن است که بعضی ناظر به مسئله عدل وبعضی دیگر ناظر به مسئله رحمت وتخفیفند

البته تصویب قوانین متضاد با حکم شرع به اسم مصلحت منحصر به این چند قانون نیست در قوانین مدنی وبه خصوص خانواده ازاین موارد باز وجود دارد که نه مصداق حکم حکومتی می توانند باشند (از آن جهت که مربوط به مسائل جمعی و مبتلا به عمومی نیستند) ونه مصداق اضطرار یا عسر وحرجند (که صلاحیت شکل دهی حکم ثانوی برای عموم مردم را دارا باشند)

تمکین قوا نسبت به حکم یا فتوای رهبری:

در قانون اساسی از جمله وظایف رهبری نظارت بر قوای سه گانه وتنظیم امور بین آنان ذکر شده بنابراین در نگاه اول باید گفت رهبر این اجازه را ندارد که قانونی را عوض وبدل کند یا در امور مربوط به عزل ونصب آنها دخالت نماید در واقع وظیفه او این است که نگذارد قوا از وظایف تعیین شده خود در قانون اساسی یا قوانین داخلی قوا تخطی کرده ودر صورت تشخیص این مسئله را به آنها متذکر می شود

اما خارج از این مسئله دو بحث داریم یکی امر عزل ونصب ودیگری اعمال حکم یا فتوا بر قوانین وامور قوا

از آنجا که فقط رئیس قوه قضائیه از سوی رهبر منصوب می شود پس عزل ونصب در رده های پایین این قوه نیز از اختیارات رهبر خواهد بود همان طور که وقتی رئیس جمهور وزیری را نصب می کند زیر دستا ن او را هم می تواند عزل ونصب نماید ولی در قوای دیگر چنین اختیار قانونی برای رهبر نیست مگر از جهت اثبات ولایت مطلقه در این امور که اولا ابطال ولایت مطلقه را قبلا ثایت کردیم  ثانیا در صورت قبول  ،این مطلقه در چهارچوب همان وظایف واختیارات قانونی رهبر است و به معنی عدم  مطلق وجود مانع  در این اختیارات است بنابراین رهبر نمی تواند وزیر یا نماینده ای را در کشور عزل ونصب کند بلکه می تواند این در خواست را از مسئولین بالا کند وآنها هم نه طبق وظیفه قانونی بلکه اخلاقی این فرمان را اطاعت نمایند ممکن است گفته شود مسئله تنفیذ حکم ریاست جمهوری خود به معنی اختیار رهبر در تمام امور مربوط به قوه اجرائیه می باشد جواب این است که تنفیذ مسئله ای تشریفاتی است وبه معنی نصب نیست

مسئله بعد در تمکین هایی است که قوا نسبت به حکم یا فتوای رهبری اعمال می کنند حکم رهبر اگر حکمی مربوط به امور حکومت یعنی تداخل بین قانون یا رای یک قوه با مصلحت نظام باشد که از سوی رهبری با مشاوره  نخبگان و متخصصین تشخیص داده می شود در این صورت حکم رهبر نافذ است وبر احکام وقوانین دیگر تسلط دارد البته به صورت موقت وتا زمانی که شرایط ومصالح مغیر حکم (عسر وحرج یا اختلال نظام )عوض شود

اما در فتوا : اگرفتوا مربوط به امور حکومتی بوده ورهبر هم مرجع اعلم باشد ممکن است اولی این  دانسته شود که همان رای رهبر در این زمینه لحاظ گردد ولی از آنجا که مسئله فقهی واجتهادی است واعلم بودن رهبر نیز برای همه ثابت نیست اولی عمل به جانب رایی است که به شهرت روایی یا فتوایی  و یا به احتیاط نزدیک تر باشد بنابراین فتوای رهبر هیچ الزامی ایجاد نمی کند حجیت  فتوای مرجع تقلید فقط برای مقلدین ایشان وغالباً نیز  در مسائل غیر حکومتی است.

ولی اگر فتوا در امور مربوط به غیر امور حکومتی باشد مثلا مجلس می خواهد در افزایش یا عدم افزایش ارث زن تصمیم گیری کند وفتوای رهبر هم موافق با افزایش ارث است در این مورد فتوای رهبر فتوای بما هو فقیه است نه بما هو حاکم وکاملا با فتوای فقهای دیگر از لحاظ ارزش مساوی است وبرتری از آنها ندارد حتی اگر رهبر مرجع اعلم نیز باشد باز باید جانب رایی از آراء فقها را گرفت که به  شهرت و یا احتیاط نزدیکتر است .
این که بعضا امام خمینی (ره) در زمان رهبری شان دستوراتی صادر می کرده که بوی اعمال ولایت مطلق از آن می آمده بایدگفت امام خمینی در زمان خود مرجع مسلم اعلم بوده بنابراین دارای ولایت تشریعی  بوده و می توانسته علاوه بر اختیارات قانونی وشرعی  در حوزه های دینی  نیز رای خود را به عنوان مرجع اعلم اعمال نماید  بنابراین آنچه  ایشان در این مورد اعمال می کرده اگر مربوط به حوزه اجتهادی یا حوزه اختیارات شرعی (امور حسبیه) و یا قانونی  حاکم بوده که اشکالی برآن نیست ولی اگر مربوط به غیر این  حوزه ها بوده تنها می تواند از نوع حکم حکومتی بنا بر  تضاد مهم واهم باشد حال اگر اهم بودن حکمی که رهبر به آن امر می کند امری واضح برای جامعه باشد که باز حرفی در آن نیست والا جای انتقاد واشکال است واصل ،عدم جواز صدور حکم بر خلاف رای شرع(به نام اضطرار و عسر وحرج) یا بر خلاف رای جمعی ومشورتی (به نام تضاد با مصالح جامعه وحکومت )است
مصداقی که در این می توان عنوان کرد مسئله استیضاح دولت وقت در زمان جنگ بود که امام طی حکمی از مجلس خواست طرح استیضاح دولت را منتفی کند ودر شرایط جنگ واضطرار آن را به مصلحت جامعه ندانستند
 این حکم فقط می تواندجنبه در خواسته شخصی داشته باشد نه اعمال ولایت ،چون رای رهبر یک رای شخصی است ولی رای مجلس یک رای جمعی وشورایی است وهیچگاه رای شورایی تحت الشعاع رای شخصی واقع نمی شود مگر آنکه آن شخص امام معصوم باشد و بحث اعمال حکم حکومتی در جایی است که  اولا آن حکم  منافی با رای شرع یا رای جمعی ومشورتی نباشد مگر آنکه شورای مشورتی رهبر قوی تر وخبره تر از شورای مورد نظر باشد ثانیا:در حوزه اختیارات خود او باشد ونه قوای مستقل دیگر (نظارت بر قوا یک مسئله است و اختیار درامحاءمصوبات  وقوانین آنها مسئله ای دیگر است).امام خمینی در آن نامه ای که به مجلس می نویسد فقط نظر شخصی خود را بیان می کند و حق مجلس را برای اعمال رای به هیچ وجه مورد خدشه قرار نمی دهد و اجازه نمی دهد که رای شخصی را بر رای جمعی حاکم کند هر چند که خلاف مصلحت عمومی جامعه باشد  متن نامه این است:

بسم اللّه الرحمن الرحیم

با تشکر از حضرات آقایان، اینجانب چون خود را موظف به اظهار نظر مى‌دانم، به آقایانى که نظر خواسته اند، از آن جمله جناب حجت الاسلام آقاى مهدوى و بعضى آقایان دیگر، عرض کردم آقاى مهندس موسوى را شخص متدین و متعهد، و در وضع بسیار پیچیده کشور، دولت ایشان را موفق مى‌دانم، و در حال حاضر تغییر آن را صلاح نمى‌دانم.

ولى حق انتخاب با جناب آقاى رئیس جمهور و مجلس شوراى اسلامى محترم است.5مهر

بخشی از سخنان آیت الله خامنه ای در تاریخ 24 مهر 1390

« مسئولان قوه مجريه ، نمايندگان مجلس ، مسئولان قوه قضاييه ، با اختيارات كامل و قانوني ، وظايف خود را انجام مي دهند و ممكن است تصميماتي بگيرندكه رهبري با آن مخالف باشد اما رهبري نه حق دارد نه مي تواند و نه قادر است كه در اين مسائل دخالت كند مگر در جاييكه اتخاذ سياستي، به كج شدن راه انقلاب منجر مي شود كه طبعا در اين هنگام به مسئوليت هاي خود عمل خواهد كرد.»

 بنابراین نتیجه ابطال ولایت مطلقه این می شود که حاکم جامعه حق خروج  از چهار چوب اختیارات مندرج در قانون اساسی را نخواهد داشت و هر دستوری در خارج از این چهارچوب واجب الاطاعة نخواهد بود
البته در زمان رهبری فعلی هم از این موارد اتفاق افتاده که رهبر در مواردی در اختیارات بعضی قوا اعمال رای کرده که دربعضی مواردآن  جای اشکال و نقد وبررسی وجود دارد.

اعدامهای دهه شصت:

در سال 1367 به دستور آیت الله خمینی حدود 1800 نفر از زندانیان سیاسی  در فاصله چند ماه اعدام شدند . این افراد زندانیهایی بودن که بعضا بیش از ده سال از مدت زندان ایشان می گذشت و به حکم قاضی حکومت نیز جرم ایشان زندان تشخیص داده شده بود اما آیت الله خمینی با اعمال حکم فرا قانونی و تصرف در حکم قضات دستور داد تمام زندانیهایی سیاسی که معتقد به اصل اسلام یا محکومیت جنگ وحمله صدام علیه ایران نیستند باید اعدام شوند در این راستا بدون اینکه زندانیان وقت از این دستور مطلع گردند در مورد این دو پرسش مورد سوال قرار گرفتند و در نهایت صدها نفر اعدام شدند و این مسئله بعدها در دادگاه لاحه، مصداق  جنایت علیه بشریت لقب گرفت. دو اشکال اساسی در این مسئله تاریخی وجود دارد 1- حاکم جامعه نمی تواند در حکم قاضی تصرف ایجاد نماید  که در سیره حکومتی امیر مومنان و جریان مخاصمه او با فرد یهودی و رجوع ایشان به قاضی وتن دادن امیر مومنان به حکم قاضی که علیه او حکم صادر کرده بود نشان از عدم حق تصرف حاکم در حکم قاضی دارد  2- حکم آیت الله خمینی نوعی تفتیش عقیده محسوب می شده است. کسی که  به اسلام اعتقاد ندارد و آن را علنی اعلام می کند با کسی که عدم اعتقاد از زیر زبان او کشیده می شود فرق می کنند.

«پایان»

آذر 1387

نقل و بر داشت؛اکیداً ممنوع

مقالات مرتبط با بحث " ولایت فقیه"

1- رابطه ایران وآمریکا - چالشها وراهبردها-2- آفات سیاسی در نظام جمهوری اسلامی 3- جایگاه اصلاح طلبی در اسلام 4- مسئله لعن از نظر اسلام 5- پیرامون مهدویت6- بررسی مفهوم ومصادیق عدالت(بحث ولایت فقیه)